| Hata Türü (Defect Category) | Hata Adı & Görsel Tanım (Defect & Visual ID) | Olası Kök Nedenler (Root Causes) | Diğer Hatalardan Ayrımı (Differentiation Hints) | Çözüm Stratejileri & Domino Riski (Solutions & Trade-offs) |
| Gaz Hataları | İğne Deliği (Pinhole): Yüzey altı, çok sayıda, 1-2mm, küresel delikler. | 1. Alüminyum > %0.005 (Hurda kaynaklı) 2. Yüksek kum nemi > %4 3. Yetersiz kömür tozu 4. Soğuk/Nemli Pota | Cüruftan Farkı: Cüruf düzensiz, içi doludur. Pinhole boştur, gaz içerir. Çekintiden Farkı: Pinhole küreseldir, çekinti dendritik/köşelidir. | Çözüm: Al oranını düşür. Kömür tozunu artır (redüktif atmosfer). ⚠️ Domino: Kömür tozunu aşırı artırmak -> Gaz Boşluğu ve Soğuk Birleşme. |
| Gaz Hataları | Gaz Boşluğu (Blowhole): Büyük, izole, yuvarlak/oval boşluklar. Okside yüzey. | 1. Düşük kum geçirgenliği 2. Yetersiz maça venti 3. Yanmamış maça bağlayıcısı | Çekintiden Farkı: Blowhole’lar genellikle üst yüzeye yakındır ve düzgündür. Çekinti “Hot Spot”tadır. | Çözüm: Kum geçirgenliğini artır (iri kum), maça ventlerini iyileştir. ⚠️ Domino: Kumu çok irileştirmek -> Metal Penetrasyonu ve yüzey pürüzlülüğü. |
| Çekinti | Açık Çekinti (Piping): Yüzeyde çökme, delik. Dendritik iç yapı. | 1. Yetersiz besleyici (Modül hesabı hatası) 2. Yüksek döküm sıcaklığı 3. Kalıp duvarı hareketi (Şişme) | Gazdan Farkı: Yüzey pürüzlü, kristal yapılıdır. Konumu termal merkezdedir. | Çözüm: Besleyiciyi büyüt, döküm sıcaklığını optimize et, kalıp sertliğini artır. ⚠️ Domino: Besleyiciyi büyütmek -> Verim (Yield) Kaybı. Aşırı sert kalıp -> Gaz Sıkışması. |
| Çekinti | Mikro Çekinti (Porosity): Kesit ortasında süngerimsi yapı. | 1. Zayıf kalıp (Kalıp Duvarı Hareketi) 2. Yüksek Mg oranı 3. Yüksek aşılama (Inoculation) | Gazdan Farkı: Sadece mikroskopta veya sızdırmazlık testinde görülür. Dağınıktır. | Çözüm: Kalıp sıkılığını artır, Karbon Eşdeğerini (CE) optimize et, Mg’yi düşür. ⚠️ Domino: Mg’yi çok düşürmek -> Vermiküler Grafit (Mukavemet kaybı). |
| Yüzey Hataları | Fil Derisi (Elephant Skin): Kırışık, katlanmış yüzey. | 1. Yüksek Mg ve S 2. Türbülanslı dolum 3. Düşük döküm sıcaklığı | Soğuk Birleşmeden Farkı: Dros bölgeseldir, altında inklüzyon vardır. Soğuk birleşme net bir çizgidir. | Çözüm: Mg oranını sınırla, filtre kullan, laminar akış sağla (basınçlı sistem). ⚠️ Domino: Sıcaklığı çok artırmak -> Kum Yanması. Akışı çok yavaşlatmak -> Soğuk Birleşme. |
| Yüzey Hataları | Kum Genleşmesi (Rat-tail): Yüzeyde çizgisel girintiler, metal katlanmaları. | 1. Yetersiz tampon katkı (selüloz/kömür) 2. Aşırı sert sıkıştırma 3. Yavaş döküm (radyasyon ısısı) | Çatlak (Crack) Farkı: Rat-tail yüzeydedir, derin değildir. Metal kopmamıştır, sadece iz yapmıştır. | Çözüm: Kömür tozu/dekstrin ekle, döküm hızını artır. ⚠️ Domino: Hızlı döküm -> Erozyon ve Türbülans (Dros). |
| Yüzey Hataları | Metal Penetrasyonu: Zımpara gibi pürüzlü, kumlu metal yüzey. | 1. İri taneli kum 2. Düşük kompaktibilite 3. Aşırı döküm sıcaklığı/basıncı | Kum Yanmasından Farkı: Penetrasyonda metal kumun arasına girer, yanmada kimyasal reaksiyon vardır. | Çözüm: Daha ince kum kullan, kalıp sertliğini artır, kalıp boyası kullan. ⚠️ Domino: İnce kum -> Gaz sıkışması. Düşük sıcaklık -> Soğuk birleşme. |
| İnklüzyonlar | Kum Kalıntısı (Sand Inclusion): Düzensiz kum taneleri içeren boşluklar. | 1. Kalıp erozyonu (yüksek hız) 2. Gevşek kum (kalıp kapatma hatası) 3. Kuru/gevrek kalıp kenarları | Cüruftan Farkı: İnklüzyonun içinde belirgin kum taneleri (kristal) parlar. Cüruf mat/camsıdır. | Çözüm: Yaş mukavemeti ve kompaktibiliteyi artır, yolluk hızını düşür. ⚠️ Domino: Kili artırmak -> Topaklanma ve Gaz Geçirgenliği düşüşü. |
| İnklüzyonlar | Cüruf / Dros (Slag): Metalik olmayan, camsı veya mat kalıntılar. | 1. Kirli pota/şarj 2. Yetersiz cüruf alma 3. Türbülanslı döküm | Kumdan Farkı: Genellikle yuvarlak hatlı, gri/siyah renklidir. Üst yüzeyde toplanır. | Çözüm: Filtre kullan, pota temizliğine dikkat et, basınçlı yolluk sistemi. ⚠️ Domino: Filtre kullanımı -> Akış direnci ve Soğuk Birleşme riski (Tıkanma). |
| Mekanik | Soğuk Birleşme (Cold Shut): Tam birleşmemiş metal akış çizgisi. | 1. Düşük döküm sıcaklığı 2. Yetersiz akışkanlık (Düşük CE/P/Si) 3. Yavaş döküm hızı | Sıcak Yırtılmadan Farkı: Kenarları yuvarlak ve pürüzsüzdür. Sıcak yırtılma pürüzlü, oksitli ve renklidir. | Çözüm: Sıcaklığı artır, döküm hızını artır, CE ve P oranlarını kontrol et. ⚠️ Domino: P (Fosfor) artışı -> Steadite oluşumu ve Gevreklik. |